فرجالله عباسیان؛ مردی از تبار واژهها
✍منوچهربرون خبر تلخ عروج استاد فرجالله عباسیان، شاعر، نویسنده و پژوهشگر پیشکسوت خوزستان، برای من تنها خبر درگذشت یک چهره فرهنگی نبود؛ خبر خاموشی دوستی دیرینه و استادی بزرگوار بود که بیش از چهار دهه افتخار شناختنش را داشتم. مردی ادیب، فاضل و دانشمند که دانش و بینش او به آنچه در کتابها خوانده بود […]
✍منوچهربرون
خبر تلخ عروج استاد فرجالله عباسیان، شاعر، نویسنده و پژوهشگر پیشکسوت خوزستان، برای من تنها خبر درگذشت یک چهره فرهنگی نبود؛ خبر خاموشی دوستی دیرینه و استادی بزرگوار بود که بیش از چهار دهه افتخار شناختنش را داشتم. مردی ادیب، فاضل و دانشمند که دانش و بینش او به آنچه در کتابها خوانده بود محدود نمیشد؛ گنجینهای از تجربه، حافظه تاریخی و دانستههای عمیق بود که در وجودش آرام گرفته بود.
نخستین خاطرات جدی من از استاد عباسیان به دهه هفتاد بازمیگردد؛ روزهایی که در نشستهای ادبی دانشگاه، مرتب او را میدیدم. با شعر کلاسیک و نو مأنوس بود، شعر میسرود، تدریس میکرد و در کنار فعالیتهای ادبی، به شغل شریف معلمی نیز اشتغال داشت. حضورش در جمعهای ادبی، حضوری آرام اما اثرگذار بود. اهل مطالعه و تأمل بود و در گفتوگوهایش میشد دقت نظر، وسعت دانش و نگاه پژوهشگرانهاش را دریافت.
آن روزها خانهاش در منطقه پاداد اهواز، برای بسیاری از شاعران و اهل ادب، تنها یک خانه نبود؛ محفل صمیمیتی بود که در آن شعر و اندیشه جریان داشت. رفتوآمد شاعران به خانه او، نشان از روحیه مهماننواز و مردمدارش داشت. استاد عباسیان از آن دسته انسانهایی بود که بیآنکه در پی دیدهشدن باشند، با منش و رفتارشان در دل دیگران جا باز میکردند. خونگرم، شریف، صادق و بیتکلف بود و در معاشرت با دیگران، فاصلهای میان خود و مردم ایجاد نمیکرد.
سالها گذشت تا در یکی از دیدارها، در رامهرمز و در منزل یکی از بستگان مشترک، بار دیگر توفیق دیدارش را پیدا کردم. آن روز استاد کتاب «رام اورمزد» را که به تاریخ باستان رامهرمز پرداخته و حاصل نگاه پژوهشی او به گذشته این سرزمین بود، به من هدیه کرد. دفتری از اشعارش نیز همراه داشت و بخشهایی از سرودههای خود را برای حاضران خواند. آن دیدار برای من یادآور همان روحیه همیشگی او بود؛ مردی که تاریخ و شعر را نه بهعنوان دو حوزه جداگانه، بلکه بهمثابه دو راه برای شناخت انسان و سرزمینش دنبال میکرد.
بعدتر، کتاب «میخواهم دری به صبح بگشایم» از او منتشر شد؛ مجموعهای از اشعار نو که گوشهای دیگر از جهان ذهنی و ادبی استاد را به نمایش میگذاشت. انتشار این اثر و دیگر نوشتههای او نشان میداد که عباسیان در کنار پژوهشهای تاریخی، همچنان با شعر زندگی میکند و دغدغههای انسانی و ادبی خود را در قالب واژهها دنبال میکند.
اما شاید یکی از مهمترین ویژگیهای استاد فرجالله عباسیان، حافظه تاریخی و آگاهی او از تاریخ شفاهی خوزستان بود. او از آن انسانهایی بود که بخشی از تاریخ یک سرزمین را در ذهن خود حمل میکرد؛ روایتها، نامها، خاطرهها و دانستههایی که حاصل سالها مطالعه، معاشرت و شنیدن قصههای مردم بود. در گفتوگو با چنین افرادی، گاه به نکتههایی میرسیدیم که در هیچ کتابی ثبت نشده بود. افسوس که بخش بزرگی از این داشتههای ارزشمند، فرصت مکتوبشدن نیافت و با رفتن او، بخشی از آن گنجینه نیز از دسترس ما دور شد.
این فقدان، تنها فقدان یک شاعر و نویسنده نیست؛ یادآور ضرورت توجه به سرمایههای انسانی و فرهنگی جامعه است. ما گاهی تا زمانی که اهل دانش و تجربه در میانمان هستند، قدر حافظه و دانستههایشان را آنگونه که باید نمیدانیم. بسیاری از روایتهای تاریخی، خاطرات اجتماعی و آگاهیهای بومی، در سینه همین انسانهای فرهیخته محفوظ ماندهاند و اگر بهموقع ثبت و مستند نشوند، با خاموشی آنان برای همیشه از دست میروند.
استاد عباسیان از آن چهرههایی نبود که زندگی فرهنگی را با هیاهو و نمایش حضور اشتباه بگیرد. خلوتگزین بود، بیادعا زندگی کرد و بیش از آنکه بخواهد از دانستههایش سخن بگوید، در عمل اهل اندیشه و پژوهش بود. ارزش برخی انسانها را نه باید در میزان شهرت و حضور رسانهایشان، بلکه در عمق دانایی، صداقت رفتار و اثری جستوجو کرد که در زندگی دیگران باقی میگذارند.
امروز که به سالهای آشنایی و دوستی با او میاندیشم، تصویر مردی در ذهنم زنده میشود که در نشستهای ادبی، خانه صمیمیاش در پاداد، دیدار رامهرمز و ورقزدن دفتر شعرهایش، همواره با واژه و خاطره همراه بود. مردی که تاریخ را میخواند، شعر را زندگی میکرد و بیآنکه ادعایی داشته باشد، بخشی از حافظه فرهنگی خوزستان بود.
افسوس که دیگر فرصت دیدار، شنیدن شعرهایش و گفتوگو درباره تاریخ و ادبیات فراهم نیست؛ اما نام و آثار او میتواند همچنان در حافظه فرهنگی این سرزمین زنده بماند. شایسته است اهل فرهنگ و نهادهای مسئول، برای گردآوری، معرفی و انتشار آثار و دستنوشتههای باقیمانده از او اهتمام کنند تا بخشی از آنچه استاد در سالهای عمر خود اندوخته بود، به نسلهای آینده برسد.
استاد فرجالله عباسیان صادقانه زیست، بیهیاهو آموخت و آموختههایش را با دیگران قسمت کرد؛ آرام آمد و آرام رفت، اما جای خالیاش در محافل ادبی و میان دوستداران فرهنگ و ادب خوزستان باقی خواهد ماند.
روانش شاد، یادش گرامی و نامش در حافظه شعر و فرهنگ خوزستان ماندگار باد.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید