تورم هر استان ناشی از افزایش قیمت کدام کالاهاست؟

این روزها، آمار تورم اردیبهشت ماه دغدغه تمامی اقتصاددانان را به خود معطوف کرده است. آماری که تنها ۱۶ واحد درصد تا سه رقمی شدن فاصله دارد. هر چند آمارها نشان می‌دهد در استان‌های غربی کشور نه تنها دیگر فاصله‌ای با تورم سه رقمی وجود ندارد بلکه ارقام تورم نقطه به نقطه از ۱۰۰ درصد عبور کرده است.
همچنین بررسی آمار تورم استانی نشان می‌دهد از بین ۳۱ استان کشور، در ۲۳ استان سهم خوراکی‌ها از تورم کل بیشتر از کالاهای غیرخوراکی بوده است. از سوی دیگر مابقی هشت استان مرکزی و شمالی کشور تورم اردیبهشت ماه را بیشتر از سمت افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی تجربه کرده‌اند.
تورم استان‌ها در مرز سه رقمی شدن
داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد چهار استان غربی کشور (کردستان، کرمانشاه، ایلام و لرستان) بیشترین میزان تورم نقطه به نقطه را در اردیبهشت ماه داشته‌اند به حدی که تورم این استان‌ها از ۱۰۰ عبور کرده و سه رقمی شده است. در میان این استان‌ها، تورم استان ایلام ۱۰۵.۹ درصد بالاترین سطح را داشته و معادل ۱۰۵.۹ درصد بوده است. به عبارت دیگر قیمت کالاها و خدمات در این استان نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته بیش از دو برابر شده است.

آمارها حکایت از آن دارد که استان تهران در مقایسه با سایر استان‌های کشور تورم کمتری را تجربه کرده است. تورم نقطه‌ای این استان معادل ۶۹.۵ درصد بوده که از میانگین تورم کل کشور ۱۴.۴ واحد کمتر است.
باید دقت داشت که شتاب تورم در بیشتر استان‌ها از فروردین امسال تا اردیبهشت ماه، دو رقمی بوده است. طبق آمارها از ۳۱ استان کشور، ۲۱ استان با افزایش تورم دو رقمی مواجه شده‌اند که در صدر آن‌ها استان گلستان قرار دارد. تورم نقطه‌ای این استان در اردیبهشت نسبت به فروردین ۱۶.۳ واحد درصد افزایش یافته و به ۹۹.۶ درصد رسیده است. به نوعی می‌توان گفت استان شتاب افزایش قیمت در استان گلستان نسبت به سایر استان‌ها بیشتر بوده و این استان را تا مرز تورم سه رقمی در اردیبهشت پیش برده است.

از طرفی کمترین میزان افزایش تورم نیز مربوط به استان سمنان بوده است؛ تورم این استان با ۵.۴ واحد درصد افزایش به ۸۴.۶ درصد رسیده که تقریبا با میانگین تورم کل کشور یکسان بوده است.
سهم بالای خوراکی‌ها از تورم استان‌ها
گزارشات تورم منتشر شده توسط مرکز آمار ایران، تورم خوراکی و غیرخوراکی را برای هر استان به صورت جداگانه اعلام می‌کند اما هیچوقت سهم این اقلام را از تورم کل هر استان نمی‌بیند. اکوایران در محاسبات خود سهم تورم خوراکی و غیرخوراکی از تورم کل هر استان‌ را محاسبه کرده و به نقش چشمگیر افزایش قیمت کالاهای خوراکی در شکل‌گیری تورم استان‌ها پی‌برده است.

محاسبات اکوایران نشان می‌دهد از میان ۳۱ استان کشور، در ۲۳ استان سهم تورم کالاهای خوراکی بیشتر از کالاهای غیرخوراکی بوده است. به عبارت دیگر بیش از نصف تورم این استان‌ها از افزایش مواد مغذی نشات گرفته است.

برای مثال استان ایلام ۶۲.۶ واحد درصد از تورم کل خود را به دلیل افزایش قیمت کالاهای خوراکی و ۴۳.۳ واحد درصد از تورم کل خود را به دلیل افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی تجربه کرده است. که مجموع این دو سهم، تورم کل استان ایلام یعنی ۱۰۵.۹ درصد را می‌سازد. حال اگر اثر «افزایش قیمت کالاهای خوراکی» بر «تورم کل» این استان تقسیم شود نشان می‌دهد ۵۹.۱ درصد از کل ظرف تورم استان ایلام به دلیل افزایش قیمت کالاهای خوراکی پر شده است.
با وجود اینکه استان سمنان جزو استان‌های با تورم بالا در قیاس با سایر استان‌ها محسوب نمی‌شود. ۶۴.۶ درصد از ظرف تورم خود را با افزایش قیمت کالاهای خوراکی پر کرده است و از این نظر نسبت به سایر استان‌ها در جایگاه بالاتری قرار گرفته است.

از سوی دیگر هشت استان قرار دارند که با وضعیت متفاوتی نسبت به سایر استان‌ها مواجهند. استان‌های حاشیه دریای خزر (گیلان، گلستان و مازندران)، تهران، استان‌های پیرامون پایتخت (قم و البرز)، زنجان و اصفهان بیش از نصف ظرف تورم کل خود را با افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی پر کرده‌اند.

برای مثال استان تهران در اردیبهشت امسال تورم نقطه‌ای معادل ۶۹.۵ درصد را تجربه کرده که ۳۳.۶ واحد درصد آن به دلیل افزایش قیمت کالاهای خوراکی و ۳۵.۹ واحد درصد آن به دلیل افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی بوده است. به عبارتی از کل ظرف تورم این استان، ۵۱.۷ درصد به افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی اختصاص پیدا کرده است. در نتیجه می‌توان گفت در این مدت فشار افزایش قیمت در استان تهران بیشتر به کالاهای غیرخوراکی مانند مسکن، پوشاک و آموزش مربوط بوده است.

البته باید دقت داشت که این هشت استان در اقلیت هستند و اکثریت استان‌ها به همراه میانگین کل کشور، فشار تورمی را از سفره خوراک دریافت کرده‌اند.