رواج گسترده مزخرفات در فضای مجازی؛ آیا راهی برای شناسایی و مصونیت در برابرشان داریم؟

شکاکیتی سرسختانه در برابر محتواهای غیرمعمول داشته باشیم و هر مطلبی دستمان رسید را با یک دکمه Forward به سوی این و آن شلیک نکنیم و این نصیحت را آویزه ذهنمان کنیم که «بیشتر فکر کنیم و کمتر به اشتراک بگذاریم.»

امروزه اهمیت اینترنت و فضای مجازی برای همه روشن شده است. از کوچک و بزرگِ مردم گرفته تا حکومت‌های مردم‌سالار و اقتدارگرا، همه، حواسشان به این فضا جمع شده و بخش زیادی از زندگی و انرژی ما را به خود اختصاص می‌دهد.

درست است که در ایران هنوز دعواهایی بر سر فیلترینگ، سرعت و تعرفه اینترنت بین حکومت و مردم وجود دارد، اما هر دو طرف نمی‌توانند بدون اینترنت و فضای مجازی، روزگار بگذرانند. با این حال و در زمانه‌ای که ما مشغول بحث‌ بر سر شُل‌کن‌سفت‌کن‌های حکومتی هستیم، در جاهایی که خوب و بد امور در زمینه واقعی‌شان تحلیل می‌شوند، دو استاد دانشگاه واشنگتن بر آفتی فراگیر، در هنگامه گسترده‌شدن استفاده از فضای مجازی انگشت تاکید گذاشته‌اند و آن، رواج پردامنه «مزخرفات» در این فضاست.

این کتاب، با وجود دفاعش از علم، اما هشدار می‌دهد که حواسمان باشد عده‌ای از دانش و ابزارهای دقت آن همچون ریاضیات و آمار برای موجه جلوه دادن مزخرفاتشان و گول زدن ما استفاده نکنند. در اقتصاد کلیک‌محور، که تیترهای جذاب خبری و ویدئوهای سرگرم‌کننده، تمام تلاش‌شان برای نشان دادن مکانی بهتر برای تبلیغات، نگه داشتن مخاطب در بستر پلتفرم است، این کتاب راهنمایی است تا از میانه این هیاهوهای رسانه‌ای، مزخرفات را از غیر آن بتوانیم تشخیص دهیم و از خلال داده‌های تصویری، عددی و نوشته‌جات، راستی و ناراستی را بتوانیم تمییز دهیم.

کتاب خواندنی «علیه مزخرفات» با ارائه مثال‌های فراوان و ملموس، به ما یاد می‌دهد که به منابع اصلی هر محتوایی دست یابیم، مقایسه‌شان کنیم و با تکنیک‌هایی همچون «اگر ادعایی زیادی خوب یا زیادی بد به نظر می‌رسد، حتما یک جای کارش می‌لنگد.»، شکاکیتی سرسختانه در مواجه با محتواهای غیرمعمول داشته باشیم و هر مطلبی دستمان رسید را با یک دکمه Forward به سوی این و آن شلیک نکنیم، و در نهایت این نصیحت کوتاه را آویزه ذهنمان کنیم که «بیشتر فکر کنیم و کمتر به اشتراک بگذاریم.»

کارل تی. برگستروم، زیست‌شناس تکاملی، و جوین دی. وست، استاد مدرسه اطلاعات و پژوهشگر حوزه داده و فناوری، در کتابی با عنوان «علیه مزخرفات؛ هنر شکاک‌بودن در دنیای داده‌محور»، کژکارکرد مزخرف‌گویی و رواج گستره آن‌را، تحلیل و تلاش کرده‌اند راه‌حل‌هایی برای در امان ماندن از این معضل ارائه دهند.

منبع: خبرفوری