عدالت آموزشی فدای شهریه‌های نجومی نشود

منوچهربرون/
یکی از دوستان می‌گفت برای ثبت‌نام فرزندش به مدرسه‌ای غیردولتی مراجعه کرده است؛ شهریه‌ای که سال گذشته حدود ۴۰ میلیون تومان بوده، امسال به حدود ۶۰ میلیون تومان رسیده و با هزینه سرویس، لباس و دیگر ملزومات، رقم پرداختی به نزدیک ۱۰۰ میلیون تومان خواهد رسید. وقتی این سخن را شنیدم، نخستین پرسش در ذهنم شکل گرفت: آیا فاصله میان درآمد خانواده‌ها و هزینه آموزش، ما را از مفهوم عدالت آموزشی دور نمی‌کند؟
البته افزایش هزینه‌های مدارس را نمی‌توان نادیده گرفت. مدرسه هزینه معلم، اجاره، تجهیزات، نگهداری و خدمات دارد و افزایش هزینه‌های عمومی بر آن اثر می‌گذارد. اما مسئله زمانی نگران‌کننده می‌شود که رشد شهریه از توان اقتصادی بخش بزرگی از خانواده‌ها فاصله بگیرد. گزارش‌های امسال نیز از افزایش‌های قابل توجه شهریه در برخی مدارس غیردولتی حکایت دارد؛ حتی در مواردی افزایش‌هایی تا حدود ۶۰ درصد گزارش شده است.
از سوی دیگر، وزارت آموزش‌وپرورش برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ الگوی جدید تعیین شهریه را ابلاغ کرده و بر تعیین شهریه بر اساس شاخص‌های قانونی و ایجاد شفافیت تأکید کرده است. بنابراین نظارت دقیق بر اجرای همین ضوابط اهمیت فراوان دارد.
مدرسه نباید به جایی تبدیل شود که کیفیت آموزش آن مستقیماً به توان مالی پدر و مادر وابسته باشد. اگر خانواده‌ای درآمد بالاتری دارد، طبیعی است که بتواند خدمات آموزشی بیشتری انتخاب کند؛ اما نباید دانش‌آموزی که توان مالی خانواده‌اش کمتر است، احساس کند از فرصت‌های بهتر آموزشی محروم شده است.
آموزش، فقط یک خدمت اقتصادی نیست؛ سرمایه‌گذاری برای آینده جامعه است. اگر امروز میان دانش‌آموزان بر اساس جیب خانواده‌ها فاصله ایجاد کنیم، فردا همین فاصله می‌تواند خود را در دانشگاه، اشتغال و حتی جایگاه اجتماعی نشان دهد.
از این رو، انتظار می‌رود آموزش‌وپرورش ضمن حمایت از مدارس غیردولتی و توجه به هزینه‌های واقعی آنان، بر شهریه، هزینه‌های جانبی، فوق‌برنامه و سرویس مدارس نظارت جدی و شفاف داشته باشد. خانواده باید بداند دقیقاً بابت چه خدمتی چه مبلغی پرداخت می‌کند و هیچ هزینه‌ای نباید در سایه ابهام از او مطالبه شود.
در کنار آن، تقویت مدارس دولتی نیز یک ضرورت اساسی است. اگر مدرسه دولتی باکیفیت، معلم توانمند، امکانات مناسب و محیط آموزشی شایسته داشته باشد، خانواده‌ها مجبور نمی‌شوند برای تأمین آینده فرزندشان تمام درآمد سالانه خود را صرف شهریه مدرسه کنند.
عدالت آموزشی یعنی هیچ کودکی به دلیل وضعیت اقتصادی خانواده‌اش از فرصت رشد و پیشرفت عقب نماند. مدرسه باید محل پرورش استعدادها باشد، نه آیینه‌ای از شکاف طبقاتی جامعه.
امروز بیش از هر زمان دیگری باید مراقب باشیم که «حق آموزش» در میان اعداد و ارقام شهریه گم نشود؛ زیرا آینده این سرزمین را فرزندان همین خانواده‌ها خواهند ساخت.