سفره غذای خانگی مادر یا بشقاب نارنجی پیتزا؛ مسئله این است؟!

عبدالحمید گل افشان/

روزگاری عطر خورشت های جان پرور از کوچه های محله بلند بود و سفره های رنگین مادران، ضامن سلامت و نشاط خانواده ها. اما امروز، جعبه های نارنجی و بطری های رنگارنگ نوشیدنی های گازدار، جای آن سفره های پربرکت را گرفته اند. نسلی که با پیتزا و نوشابه بزرگ شده، نه طعم واقعی غذا را چشیده و نه قدر سلامتی خود را می داند. راوی سلامت در این گزارش، سفری از سفره مادر تا بشقاب فست فود را روایت می کند.
انگاراین روزها دیگر کسی حوصله ایستادن پای دیگ و دم کردن خورشت قورمه سبزی را ندارد. فست فودها با قیمت های نجومی و تبلیغات رنگارنگ، چنان بر ذائقه جوانان مسلط شده اند که بوی خورشت مادر، برایشان غریب و کهنه به نظر می رسد. غافل از اینکه هر لقمه پیتزا و هر جرعه نوشیدنی گازدار، دارند تاروپود سلامتشان را از درون می سوزانند. نوجوانی که امروز با اشتیاق یک پرس پیتزای یک میلیون تومانی را می خرد،
نمی داند با همین پول می تواند یک دیگ غذای سالم و سنتی تهیه کند که هم جمعی از خانواده را سیر کند و هم انرژی و شادابی را به آنها هدیه دهد.
متخصصان تغذیه بارها هشدار داده اند که فست فودها به دلیل چربی های اشباع، نمک بالا و مواد افزودنی، زمینه ساز چاقی مفرط، فشارخون، دیابت و بیماریهای قلبی در سنین پایین هستند. اما آنچه این بمب سلامتی را کامل می کند، نوشیدنی های گازداری است که کنار آن سرو می شود. چه نوشابه شیشه ای باشد، چه پلاستیکی یا قوطی فلزی؛ چه رنگش سیاه باشد یا نارنجی و زرشکی؛ همه آنها با شکر فراوان و اسید فسفریک، انسولین خون را به هم می ریزند و کلسیم استخوانها را می ربایند. طعم های مصنوعی و رنگ های جذاب این نوشیدنی ها، کودکان و نوجوانان را چنان شیفته خود کرده که دیگر کمتر کسی به سراغ دوغ خانگی یا شربت های سنتی می رود.
در نقطه مقابل، سفره های ایرانی سرشار ازگنجینه های ارزشمندی است.خورشت های جان پرور مادربزرگ ها مثل قورمه سبزی و قیمه، با سبزیجات تازه و گوشت سالم، سیستم ایمنی را تقویت می کنند. دیزی سنگی با نخود و گوشت گوسفندی، مقوی ترین غذا برای استخوانهاست. باقلی پلو با ماهی یا میگو، منبع غنی امگا۳ و پروتئین است که برای رشد ذهنی کودکان و جوانان ضروری می باشد. پلو ماهی و میگو نیز با برنج معطر و زعفران، هم خوشمزه است و هم سرشاراز ویتامین های مفید. متأسفانه تغییر ذائقه نسل جدید از این غذاهای سنتی به فست فود، یک بحران فرهنگی عمیق را رقم زده و دیگر کمتر نوجوانی عطر خورشت قیمه یا طعم اصیل آش رشته را می شناسد.
امااین بحران، ریشه در نبود آگاهی بخشی صحیح والگوسازی مناسب دارد.خانواده ها اگر خودشان ذائقه کودکان را از کودکی به غذاهای سالم عادت ندهند، نمی توانند انتظار داشته باشند که نوجوانشان در جوانی به سراغ دیزی و باقلی پلو برود. مادران و پدران باید با طبخ غذاهای سنتی، فرزندان را با طعم اصیل ایرانی آشنا کنند. در کنار خانواده، نهادهای فرهنگی مانند آموزش و پرورش، صداوسیما و سایر سازمانها وظیفه سنگینی در ترویج فرهنگ تغذیه سالم دارند. برنامه های تلویزیونی می توانند با آموزش آشپزی سنتی، جوانان را به سمت این گنجینه هدایت کنند. ما ایرانیان، میراث دار سفره های رنگین و غذاهایی هستیم که نه تنها خوشمزه، بلکه سرشار از خاصیت درمانی اند. پس به جای تقلید بی هدف از سبک تغذیه غربی، به داشته های ارزشمند خود افتخار کنیم.
راستش وقتی می بینم یک خانواده برای یک وعده پیتزا و نوشابه، بیش از یک میلیون تومان هزینه می کنند، دلم می گیرد. نه به خاطر پولشان، که به خاطر نسلی که به استقبال بیماری می رود. مگر نه اینکه سلامتی، گرانبهاترین سرمایه هر انسان است؟ راستی، چند نفر از جوانان امروز طعم واقعی دیزی سنگی را چشیده اند؟ یا عطر باقالی پلو با ماهی را استشمام کرده اند؟ احیای این غذاهای سنتی، یک ضرورت حیاتی برای حفظ سلامت فرهنگی و جسمی نسل آینده است. بیایید به سفره های مادربزرگ ها برگردیم. همان پولی که صرف فست فود می شود، می تواند برای غذای خانگی خرج شود و اعضای خانواده را دور هم جمع کند. از خودمان شروع کنیم، از سفره های کوچکمان. به جای نوشابه، دوغ خانگی و شربت های سنتی را جایگزین کنیم. به جای پیتزا، خورشت مادربزرگ یا دیزی سنگی را. به جای بشقاب نارنجی، سفره رنگین مادر را. بیایید به جوانان نشان دهیم که ارزش غذا به عشقی است که در طبخ آن ریخته می شود و سلامتی است که به ارمغان می آورد. بازگردیم به سفره های ساده ولی پربرکت.