سقوط قدرت خرید در سبد نوشت افزار / بوی ماه مهر؛ بوی گرانی و حسرت!

✍🏻 میترا مرادی

نوستالژی خرید مدرسه همیشه برای ما یادآور خاطرات شیرین در س و کلاس و نیمکت های چوبی قدیمی است . روزهایی که هنوز با صدای زنگ اول مهر گره خورده است. همه به صف می شدیم و بعد از کلاس بندی وارد کلاس درسمان می شدیم .با چه شوق و ذوقی نوشت افزارها و کیف و کفش جدیدمان را به یکدیگر نشان می دادیم .
اما دهه پنجاه و شصت هم دانش آموزانی بودند که چیزی برای گفتن و نشان دادن نداشتند و با کیف و کفشهای از رنگ و رو افتاده به مدرسه می آمدند!.

آن وقت ها ما که به قولی دست مان به دهانمان می رسید ، درکی از شرایط این دسته از همکلاسی ها نداشتیم بچه بودیم دیگر؛ متوجه نداری و فقر نبودیم. معنای نگاه های حسرت بار و اشتیاق های سرکوب شده را نمی فهمیدیم؛ اینکه دوستمان نمی تواند هر روز با خود خوراکی بیاورد تا ساعتها گرسنه نماند، از دایره درک و احساسمان خارج بود . بچه بودیم دیگر!.
و اما امروز دقیقا حدود چهار دهه بعد ؛ تکرار همان نوستالژی تلخی که پایان ندارد . سال ۱۴۰۵ ( هشت سال پس از شروع همه گیری کرونا).مدارس قرار است حضوری باشند. قرار است خیل عظیم نوجوانان و کودکان برای راهی شدن به مدرسه آماده شوند.

بچه ها سرشار از “شوق” و پدران سرشار از ” شرم”!

بعضی از خانواده ها در تب و تاب و تکاپوی خرید مهرماه و عده ای هم که تعدادشان کم نیست! شرمنده روی فرزندانشان هستند.
چند سالی بود که بعلت شرایط بیماری ، آب و هوای آلوده و اخیرا جنگ دانش آموزان از خانه و با استفاده از فضای مجازی و بستر شاد و اینترنت های ضعیف ، کج دار و مریز آموزش رو به سختی دنبال می کردند . نیازی به کیف و کفش مدرسه و فرم لباس خاص و …نداشتند . اکنون بناچار با توجه به تبعات جنگ و گرانی و… هزینه های هنگفت ، فشار مضاعفی را بر دوش خانواده ها تحمیل می کند.

مهر ۱۴۰۵ ؛ بوی ماه مهر نمی دهد

بوی ماه مهر امسال ؛ بوی شرمندگی پدر ، فقر و نداری دارد!. پدر باید دودوتا چهارتا کند تا بتواند دخل و خرج را با توجه به خرید مهرماه تنظیم نماید. وقتی قیمت یک کیف کولی ساده نزدیک به ۳ میلیون تومان است! و هزینه دفتر و چند مداد و … از سقف حقوق روزانه اش بالاتر می رود!.

لوازم ضروری برای نوشتن زیر سایه سنگین گرانی

لوازم نوشتن این روزها زیر سایه گرانی به سختی روی کاغذ سُر می خورد ، چرا که پدر نمی تواند مرغوب ترینش را بخرد .خانواده ناچار است رو به بساطی ها و دستفروشان بیاورد اما چشمان معصوم کودکان بر روی ویترین های شیک و پر زرق و برق فروشگاه های لوازم التحریر ثابت مانده است!
به مدد وارد کنندگان کالاهای لوکس نوشتاری و البته بسیار گران ؛ آه و حسرت دانش آموزان بیشتر می شود. روایت تلخ این روزهای خانواده های بسیاری ست که در آستانه بازگشایی مدارس ” میان آرزوی درس خواندن فرزندانشان” و ” سفره خالیِ خانه ” گیر کرده است.
وقتی شروع ” دانایی” کالایی پر زرق و برق و لوکس شود ، می توان برای فردای این جامعه و حسرت هایی که خود را نشان خواهند داد، نگران نبود؟!.

می گویند :مهرماه؛ بهار تعلیم و تعلم است ،‌بهاری که نسیم آن لایه های پنهان فقر را کنار میزند و پشت ویترین های فریبنده و چشم نواز و شیک فروشگاه های نوشت افزار فروشی ها از حرکت می ایستد!.

اگر یک مقایسه کلی و غیر آماری از آخرین سال حضور دانش آموزان در مدارس داشته باشیم( ۱۳۹۷- ۱۴۰۵) ، خرید یک بسته کامل و ساده نوشت افزار برای یک دانش آموز در سال ۹۷ دور از دسترس و سخت نبود و خانواده ها درگیر ” تنش اقتصادی” چندان شدیدی نبودند.
وقتی سخن از تورم اقتصادی تحصیلی دانش آموزی صحبت می کنیم ، صحبت از یک بحران ساده نیست، از عدالت و تقسیم ثروت می گوییم ، از توانمند کردن خانواده ها.
در تحلیل این روند چند عامل نقش دارند : وابستگی به مواد اولیه (جهت ساخت این لوازم) به واردات . نوسانات شدید نرخ ارز بخصوص در سالهای اخیر قیمت برای مصرف کننده را به شدت بالا برده است. پایین بودن دستمزدها نسبت به تورم ، تشویق به فرزندآوری بدون توجه به زیرساخت های معیشتی و بدون در نظر گرفتن راههای تامین نیازهای ابتدایی و حداقلی در طول تحصیل تا کاریابی.

و اما پیامدهای اجتماعیِ پیش رو

اگر یک گام فراتر از این بحث برویم ، قصه پر غصه ی جا ماندگان از تحصیل بخاطر نداشتن امکانات و …فصلی دیگر از یک ساختار معیوبی ست که اصلاح نشده باقی مانده است .انباشت بلاتکلیفی هایی که باعث هدر رفتن سرمایه های آینده این مرز و بوم است که خود پرونده ای دیگر برای بررسی می طلبد.
وجود ۱۲ هزار دانش آموز جامانده از تحصیل ، افزایش شکاف طبقاتی در حوزه آموزش ، بیکاری ، روی آوردن نوجوانان و جوانان به کارهایی که پیشرفت چندانی نمیتوان برای آن متصور بود. اعتیاد و بسیاری آسیب های اجتماعی دیگر .
در نتیجه نظام آموزش و پرورش کشور باید از شروع تحصیل که با خرید تجهیزات و ملزومات تحصیلی آغاز می شود تا روانه کردن آنها به بازار کار و تحصیلات عالی ، عدالت آموزشی را بطور یکسان برای همه فراهم و برای تسهیل این روند چاره اندیشی کند.