راز کودکانی که با ریاضی مشکل دارند

دانشمندان در بررسی‌های جدید خود به مطالعه ویژگی‌های رفتاری و عملکرد مغزی کودکانی پرداخته‌اند که در حل مسائل ریاضی با چالش‌های مداوم روبه‌رو هستند تا نحوه مواجهه آن‌ها با این مبحث مشخص شود.
اختلال یادگیری ریاضی، وضعیتی شناختی است که سبب می‌شود برخی از کودکان به شکلی پایدار و ادامه‌دار در درک مفاهیم عددی و حل مسائل ریاضی با دشواری‌های جدی مواجه شوند. با وجود اینکه بسیاری از دانش‌آموزان ممکن است گهگاه در درس ریاضی دچار مشکل شوند، اما برای این گروه از کودکان، مسئله بسیار عمیق‌تر است و یادگیری محاسبات پایه‌ای به یک چالش روزمره و فرساینده تبدیل می‌شود. شناخت دقیق این وضعیت اهمیت فراوانی دارد، زیرا هنوز جزئیات رفتاری و سازوکارهای درونی این اختلال به صورت کامل و شفاف مشخص نشده است و بسیاری از ابعاد آن نیازمند واکاوی بیشتر است.
ضرورت تحقیق پیرامون این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که عدم درک مناسب از دلایل این اختلال می‌تواند آینده تحصیلی، اعتمادبه‌نفس و زندگی روزمره کودکان را تحت تاثیر منفی قرار دهد. اگر ریشه‌های رفتاری و الگوهای مغزی این ناتوانی در سنین پایین شناسایی نشوند، ارائه روش‌های کمکی موثر و هدفمند ناممکن خواهد بود. بنابراین، بررسی دقیق رفتارهای مربوط به حل مسئله و همچنین ردیابی تغییرات مغزی می‌تواند به شفاف شدن چرایی تداوم این اختلال در برخی کودکان و رفع آن در دیگران کمک شایانی کند و مسیر را برای آموزش بهتر هموار سازد.
در همین راستا، پژوهشگران دانشگاه استنفورد آمریکا، تحقیقی را انجام داده‌اند که هدف آن ارتقای شناخت علمی از رفتارها و فعالیت‌های مغزی در کودکان مبتلا به این اختلال یادگیری است. این دانشمندان با تمرکز بر چگونگی بهره‌گیری کودکان از روش‌های گوناگون حل مسئله و رصد مستقیم الگوهای مغزی، تلاش کردند سازوکار این ناتوانی شناختی را به زبان ساده رمزگشایی نمایند و پیوند میان ذهن و رفتار را در این گروه سنی بهتر تبیین کنند.
روش اجرای این مطالعه بدین گونه بود که پژوهشگران گروهی متشکل از ۶۸ کودک در بازه سنی ۸ تا ۱۰ سال را گرد هم آورده و عملکرد آن‌ها را مورد ارزیابی قرار دادند. در جریان آزمایش‌ها، محققان شیوه استفاده این کودکان از راهبردهای مختلف حل مسائل ریاضی و میزان انعطاف‌پذیری آن‌ها را به دقت سنجیدند و هم‌زمان فعالیت‌های سیستم مغزی آنان را حین انجام تکالیف ثبت و تحلیل کردند تا تفاوت‌های عملکردی را مقایسه نمایند.
یافته‌های حاصل از این بررسی نشان دادند کودکانی که با اختلال یادگیری ریاضی درگیر هستند، نسبت به سایر همسالان خود کارایی بسیار کمتری در استفاده از روش‌های متنوع حل مسئله دارند. این دسته از کودکان برای تغییر دادن شیوه حل مسئله و رفتن از یک روش به روش دیگر، به زمان بسیار بیشتری نیاز دارند، حساسیت کمتری نسبت به تغییر درجه سختی یا آسانی مسائل از خود نشان می‌دهند و برخلاف سایر کودکان، با گذشت زمان پیشرفتی در انتخاب بهترین و مناسب‌ترین راهبرد حل مسئله به دست نمی‌آورند.
علاوه بر جنبه‌های رفتاری، نتایج تصویربرداری‌ها و بررسی‌های عصب‌شناختی حاکی از آن بود که فعالیت در یک سامانه مغزی خاص میان کودکان دارای اختلال یادگیری ریاضی و کودکانی که مهارت بالایی در حل مسائل دارند، کاملاً قابل تفکیک و متمایز است. جالب‌تر اینکه الگوی فعالیت این بخش از مغز حتی قادر بود پیش‌بینی کند که کودکان تا چه اندازه در شمارش اعداد موفق عمل می‌کنند و با چه کیفیتی می‌توانند میان راهبردهای مختلف حل مسئله ریاضی جابه‌جا شوند و تعادل برقرار سازند.
به گفته محققان، نتایج این کار پژوهشی بیانگر آن است که چالش‌های مداوم و پایدار کودکان در به‌کارگیری روش‌های حل مسئله و ناتوانی در مدیریت توجه، کنترل فکر و حافظه می‌تواند زمینه را برای بروز و پایداری اختلال یادگیری ریاضی فراهم کند. این مشاهدات مستقیماً به فعالیت‌های دگرگون‌شده مغزی اشاره دارند که ممکن است محرک اصلی شکل‌گیری این رفتارهای خاص باشند. همچنین طبق تاکید مجریان تحقیق، این مطالعه تنوع فردی قابل‌توجه در میان مبتلایان به اختلال یادگیری ریاضی را برجسته می‌سازد و نشان می‌دهد این اختلال حاصل نارسایی‌های شناختی و عصبی در چندین فرایند مختلف ذهنی است، نه صرفاً یک نقص تک‌بعدی./ بهار نیوز