وقتی تاریخ و هویت قومی بازیچه کلمات می شود

پاسخی به اظهارات توهین آمیز سعید لیلاز اقتصاددان ،در خصوص بیسواد خواندن کریم خان زندِ لُر!

✍🏻 میترا مرادی

“سعید لیلاز ” اقتصاددانِ طیف اصلاح طلب روز گذشته در سخنانی جنجال برانگیز و توهین آمیز جملاتی را در تحلیل های اقتصادیش به” کریم خان زند ” بنیانگذار سلسله زندیه نسبت داده است که هیچ ربطی به پیشینه حکمرانی وی نداشته است. لیلاز با لحنی تحقیرآمیز که فیلم آن در سایت اقتصاد ۲۴ نیز موجود است کریم خان را یک ” لُر” بیسواد و زندیان را افرادی همیشه مست دانسته است.

وقتی که یک گفتمان علمی تبدیل به یک گفتمان جنجالی و بی ربط می شود و تحلیل گر بدون در نظر گرفتن حساسیت های قومی و فرهنگی حرف های نامربوط بر زبان می آورد، چه می توان گفت جز تاسف!.

سعید لیلاز که پیش از این اظهارات اقتصادیش بعنوان رفرنس مطالب و یادداشت های اقتصادی استفاده می شد، اکنون بعنوان شخصیتی شناخته می شود که باعث دلخوری یک قوم شده است.
اظهاراتی که اخیرا وی با رویکردی تحقیرآمیز در مورد کریم خان زند درباره بیسوادی و هویتش بیان شد ؛ تنها توهین به این حاکم ایرانی نبود ، بلکه توهین به یک قوم بود .
لیلاز با بکار بردن کلمه ی ” لُر ” یک هویت فرهنگی و بعد تاریخی را زیرسوال برده است . نوعی پیشداوری که در شرایط فعلی باعث ایجاد حساسیت و شکاف قومیتی می شود . اثبات ادعاهای اقتصادی وی با چاشنی توهین نشانه ضعف و به دور از منطق است.
چگونه است که یک تحلیل گرِ مدعی با استفاده از ابزار کلام و تریبون به راحتی باعث بازخورد منفی در جامعه شده و موجی از انتقادات و ناراحتی را در میان‌ فعالان فرهنگ و رسانه راه می اندازد و عجیب تر آنکه نداند که سواد حکمرانی با سواد خواندن و نوشتن تفاوت دارد .

آقای سعید لیلاز! حتی یک دانش آموز بر اساس آنچه در تاریخ خوانده ، می داند که جایگاه و عملکرد کریم خان زند چه بوده است.

آقای لیلاز ! در اظهارات خود نگفتید که مشروعیت و مقبولیت کریم خانِ زندِ “لُر” چگونه بدست آمد؟ و چگونه توانست اتحاد ملی، امنیت و تثبیت قیمت ها را در دوران های پر تنش ایجاد کند و منشا چه خدماتی باشد.

جناب لیلازِ اقتصاد دان ! کریم خان زند که او و قومیتش را بیسواد و همیشه مست خطاب کردید ، در اذهان عمومی به نماد عدالت شناخته شده است که به اعتراضات مردم اهمیت می داد و میان رنگین کمان اقوام ایران تعادل ایجاد کرد و از بوجود آمدن اختلافات قومی جلوگیری کرد.

آقای سعید لیلاز ! قدرت حکمرانی ارتباط چندانی با سواد آکادمیک و استاندارد های علمی نداشت و سواد سیاسی و شیوه حکمرانی او در نتیجه شناخت فرهنگی و سیاسی جامعه خودش بود.
شما نمی توانید دستاوردهای این حاکم ایرانی را با اظهارات کوته نظرانه و توهین آمیزتان و نیز با به زیرسوال بردن‌قومیتش و انگ بیسوادی به او ، وزن سیاسی اش را تنزل بدهید . جستجوی اندکی در خبرگزاری ها و سایت ها داشته باشید بعنوان مثال گزارش خبرگزاری ایرنا را از بنیاد فارس شناسی شیراز بعنوان مستند این مطلب ذکر میکنم .
” وی به انگلیس روی خوش نشان نداد و همواره می گفت آنها می خواهند ایران را مانند هندوستان کنند، برادر وی، صادق خان، نیز موفق شد در سال 1189 هجری قمری بصره رااز حکومت عثمانی جدا نماید و به این ترتیب، نفوذ اوامر دولت ایران را بر سراسر اروندرود و بحرین و جزایر جنوبی خلیج فارس قطعی گرداند.
وضعیت مردم در زمان پادشاهی کریم خان رو به ثبات و آرامش نسبی گذاشت ، او که مردی ساده زیست بود به تجملات و انباشتن دارایی چندان جاذبه ای نداشت و بیشتر سرمایه کشور را به مصرف نیازهای داخلی می رساند.
کریمخان دوست داشت مردم در آرامش و آسایش و شادی زندگی بکنند و در راه این آرزوی خویش همواره می کوشید.
کریمخان انسانی بی آلایش بود در میان توده مردم حاضر و از روزگار آنان آگاه می شد و گاه در انجام کارهای روزمره نیز به آنها یاری می رساند طوریکه از مهربانی و بخشش او داستانهای فراوانی گفته شده است.
کریمخان با لقب وکیل الرعایا به فرمانروایی بخش بزرگی از ایران به جز خراسان که آن را به احترام نادرشاه در دست نوه او شاهرخ میرزا باقی گذاشت رسید.

دکتر سعید زاهد با ذکر این مطلب افزود:مشی حکومت داری و رفتار وکیل الرعایابامردم و لقب مردمی که کریمخان زند برای خودش انتخاب کرده بود و معروف بودن اوبه وکیل الرعایاهمگی نشانگر آن است که او به شیوه مردم داری در حکومت و تکریم مردم و حکومت برای مردم تاکید می کرده است و همه اینها نشانه جمهوریت است.
وی اظهار داشت: کریمخان زند خلقیات شخصی متعالی داشته است و همواره بر لزوم فراهم بودن اسباب آسایش برای مردم تاکید کرده است ودغدغه وی در حکومت داری این بوده که رضایت مردم را جلب کند.

جمله ویژگی های رفتاری که برای کریم خان زند ذکر کرده اند آن است که او را بنیانگذار جمهوریت خوانده اند مدیر بنیاد فارس شناسی در این باره با تجلیل از کریمخان زند وکیل الرعایا گفت: کریم خان زند سالها قبل از آنکه موضوع جمهوریت در فرانسه مطرح شود در کشورمان بنیانگذار جمهوریت بوده است.”
/ ایرنا

آقای سعید لیلاز ! با اینگونه اظهار نظرها به اعتبار علمی خود لطمه نزنید و با پیشداوری های نادرست به هویت قومی ( فرقی نمیکند کدام قوم را مورد هجمه قرار داده اید) ، باعث ناراحتی و تنش و تهییج افکار عمومی اقوام نشوید.
دقت کنید آقای لیلاز ! دقت کنید.