بازدیدهای فصلی یا مدیریتِ مستمر؛ مسئله این است

عبدالحمید  گل افشان/

۱۹ مردادماه، جمعی از مسئولان شهری از دو پارک ساحلی شهرستان شوشتر بازدید کردند. در این بازدید که با حضور شهردار، رئیس و تعدادی از اعضای شورای اسلامی شهر و برخی مسئولان مربوطه انجام شد، بر رفع نواقص و بهبود خدمات تأکید شد. روابط عمومی شهرداری نیز طبق روال، گزارش و تصاویر این بازدید را در فضای مجازی منتشر کرد.

اما آنچه در این میان مغفول می‌ماند، فاصلهٔ معنادار میان بازدیدهای مقطعی و وضعیتِ پایدارِ فضاهای عمومیِ شهر است. وقتی حاصل یک بازدیدِ میدانی، صرفاً به چند دستور اداری و یک گزارش خبری ختم می‌شود، باید پرسید: چرا باید منتظرِ حضورِ مسئولان بود تا نواقصِ آشکارِ یک پارک، دیده شود؟

فضای سبز شهری و پارک‌ها، صرفاً به دو یا سه بوستانِ خاص محدود نمی‌شوند. در محله‌های کم‌برخوردار و حتی برخی مناطق برخوردار، پارک‌هایی وجود دارند که سال‌هاست از حداقل‌های استاندارد بی‌بهره‌اند. کف‌پوش‌های سیمانی زیر وسایل بازی، تهدیدی جدی برای سلامتِ کودکان هستند. سرویس‌های بهداشتیِ بسیاری از این فضاها، در گرمترین روزهای سال، فاقد مایع دستشویی و شلینگ استاندارد هستند و تعدادی با پلمپ، از دسترس خارج شده‌اند. تاریکیِ برخی پارک‌ها ناشی از سوختنِ چراغ‌ها، امنیتِ شهروندان را به مخاطره انداخته است.

پارک شهیدان مختاربند که سال گذشته با هزینۀ قابل‌توجهی افتتاح شد، مصداق بارز این ناهماهنگی‌هاست. در برخی مسیرهای این پارک، پهنای راه به‌گونه‌ای طراحی شده که تنها یک خودرو به سختی از آن عبور می‌کند و تردد دو خودرو در کنار هم، عملاً غیرممکن است. در فصل زمستان، بخش‌هایی از چمن‌های این پارک تا چندین روز زیر آب رفت و گل‌ولای، فضای سبز را برای روزها غیرقابل‌استفاده کرد؛ موضوعی که نشان از بی‌توجهی به زهکشی و شیب‌بندیِ اصولی دارد. در کنار این، چرای آزادانهٔ احشام و تخریبِ فضای سبز در برخی پارک‌ها، نشان از نبودِ نظارتِ مستمر و برخوردِ قاطع دارد؛ همچنین وجود سگ‌های ولگرد در این فضاها، احساس ناامنی را برای خانواده‌ها به ویژه در ساعات پایانی روز دوچندان کرده و جمع‌آوریِ اصولیِ آنها، همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.

در کنار این مسائل، معضلِ زباله و عدمِ مدیریتِ پسماند، چالشِ دیرینه‌ای است که هنوز راهکارِ اساسی برای آن دیده نمی‌شود. نبودِ سطل‌های زباله با ظرفیتِ مناسب و تخلیهٔ دیرهنگام، شهروندان را به رهاسازیِ زباله در فضای سبز ناچار کرده و نبودِ جایگاه‌های مشخص برای پخت و پز، روشن کردنِ آتش در میانِ چمن‌ها و افزایشِ خطرِ آتش‌سوزی را به همراه داشته است.

وضعیتِ صندلی‌های پارک‌ها، روایتی دیگر از کم‌توجهیِ مزمن است. صندلی‌های آهنیِ موجود در برخی بوستان‌ها، بدون سایه‌بان، در تابستان به دلیل گرمایِ شدیدِ غیرقابل‌نشستن و در فصل بارندگی، خیس و ناخوشایند هستند. اما فراتر از این در اغلب پارک‌هایِ محله‌ای، اصلاً صندلی برای استراحتِ شهروندان، به ویژه سالمندان، پیش‌بینی نشده است؛ در حالی که صندلی‌های چوبیِ مجهز به سایه‌بان، باید به عنوان یک استانداردِ حداقلی در تمامِ بوستان‌ها نصب شود. این در کنار نبودِ آبخوری‌هایِ استاندارد، بر دشواریِ استفاده از پارک‌ها افزوده است.

واقعیت این است که برای اطلاع از این معضلات، نیازی به بازدیدِ میدانیِ چندساعته نیست. شهرداری می‌تواند با بهره‌گیری از کارشناسان، گزارش‌های تصویریِ روزانه، هفتگی یا ماهانه تهیه و بر اساسِ اولویت، نسبت به رفعِ آنها اقدام کند. پارک‌ها نیازمندِ حضورِ مستمرِ باغبان و نگهبان هستند تا ضمنِ مراقبت از وسایل، از آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود؛ اما در بسیاری از این فضاها، یا چنین نیروهایی وجود ندارند، یا اگر هم باشند، نظارتِ مستمر را به درستی انجام نمی‌دهند.

آنچه از مدیریتِ شهری انتظار می‌رود، خلقِ سازوکاریِ مستمر، شفاف و پاسخگو برای نظارتِ مؤثر بر عملکردِ واحدهای اجرایی است. انجامِ وظایفِ ذاتی، نیازی به تصاویر تبلیغاتی و انتشارِ گسترده در فضای مجازی ندارد؛ حقِ مردم، دیدنِ تغییراتِ ملموس و اثرگذار است؛ نه تکرارِ بازدیدها و دستوراتِ بی‌نتیجه.

شاید وقت آن رسیده که از شعارِ «نظارتِ میدانی» عبور کنیم و به سمتِ مدیریتِ مبتنی بر گزارش‌هایِ مستمرِ کارشناسی حرکت کنیم؛ چراکه شهروندان، نتیجه را می‌خواهند، نه عکسِ یادگاری را. به باورِ نگارنده، تا زمانی که نگاهِ مدیریتِ شهری، نقطه‌ای و مقطعی باقی بماند، پارک‌ها و فضاهایِ عمومی، همچنان در انتظارِ یک تحولِ اساسی و پایدار خواهند ماند.