تکریم بزرگان فرهنگ؛ از شعار تا اقدام

منوچهربرون/

هر سرزمینی را با بزرگانش می‌شناسند؛ با شاعرانی که زبان مردم بوده‌اند، با نویسندگانی که تاریخ و هویت را به قلم کشیده‌اند، با هنرمندانی که روح یک جامعه را در قاب هنر به تصویر کشیده‌اند. خوزستان نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ استانی که ده‌ها چهره برجسته در شعر، ادبیات، موسیقی، تئاتر، سینما و دیگر شاخه‌های هنر به ایران معرفی کرده و هر یک بخشی از هویت فرهنگی این سرزمین را ساخته‌اند.
چندی پیش، استاندار محترم خوزستان در آیین بزرگداشت شاعر نامدار ایران، دکتر قیصر امین‌پور، پاسداشت بزرگان فرهنگ و هنر را از سیاست‌های فرهنگی استان برشمرد. در مراسم نکوداشت استاد فردوسی، از چهره‌های فرهنگی استان نیز بار دیگر بر ضرورت تکریم مفاخر فرهنگی تأکید شد. این سخنان، امیدبخش و ارزشمند است؛ اما فرهنگ، بیش از آنکه به سخن نیاز داشته باشد، محتاج عمل است.
پاسداشت بزرگان تنها با برگزاری یک مراسم یا ایراد چند سخنرانی محقق نمی‌شود. یکی از ماندگارترین راه‌های حفظ میراث فرهنگی، مستندسازی زندگی و آثار این شخصیت‌ها، تولید مستندهای تلویزیونی، ثبت تاریخ شفاهی، انتشار کتاب، برگزاری همایش‌های تخصصی، نام‌گذاری مراکز فرهنگی و حمایت از چاپ و انتشار آثار آنان است. این اقدامات، هم سرمایه‌ای برای نسل امروز است و هم چراغ راه آیندگان.
متأسفانه بسیاری از این برنامه‌ها در خوزستان هنوز به مرحله اجرا نرسیده‌اند. در حالی که ده‌ها شاعر، نویسنده، پژوهشگر، بازیگر، کارگردان، هنرمند تئاتر و موسیقی این استان در سال‌های پایانی عمر خود با مشکلات معیشتی، بیماری و دشواری‌های زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، سهم آنان از سال‌ها خدمت فرهنگی، گاه تنها چند پیام تبریک و تقدیر شفاهی بوده است.
جامعه‌ای که قدر سرمایه‌های فرهنگی خود را نداند، ناچار خواهد بود در آینده هزینه‌های سنگین‌تری برای بازسازی هویت فرهنگی خود بپردازد. هنرمندان و فرهیختگان، حافظان حافظه تاریخی یک ملت‌اند و بی‌توجهی به آنان، بی‌توجهی به فرهنگ و تمدن یک سرزمین است.
امروز زمان آن رسیده است که سیاست‌های فرهنگی از مرحله بیان به مرحله اجرا برسند. تشکیل بانک اطلاعاتی مفاخر فرهنگی استان، حمایت از تولید مستندهای فاخر، ایجاد صندوق‌های حمایتی برای هنرمندان پیشکسوت، برگزاری آیین‌های منظم نکوداشت، ثبت آثار و خاطرات آنان و مشارکت نهادهای فرهنگی و دانشگاهی در این مسیر، می‌تواند آغاز راهی تازه باشد.
تکریم بزرگان، تنها ادای احترام به گذشته نیست؛ سرمایه‌گذاری برای آینده است. نسل جوان زمانی به فرهنگ و هنر دل خواهد بست که ببیند جامعه، صاحبان اندیشه و هنر را ارج می‌نهد و آنان را در روزگار سختی تنها نمی‌گذارد. اگر می‌خواهیم خوزستان همچنان خاستگاه شعر، ادب، موسیقی و هنر باشد، باید از امروز برای حفظ و حمایت از سرمایه‌های انسانی آن گام‌های عملی و ماندگار برداریم؛ زیرا بزرگان فرهنگ، میراث زنده این سرزمین‌اند و حفظ آنان، حفظ هویت خوزستان است.