غربالگری و اصلاح سبک زندگی راهی مهم برای کنترل فشارخون بالا

دکتر فاطمه حیاتی، فوق‌تخصص نفرولوژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در گفت‌وگو با وب‌دا خوزستان، با هشدار درباره شیوع گسترده و بی‌علامت فشار خون بالا، بر ضرورت غربالگری زودهنگام و اصلاح سبک زندگی تاکید کرد.

وی اظهار داشت: پرفشاری خون یکی از شایع‌ترین عوامل بروز مرگ‌ومیر و زمینه‌ساز ابتلا به بیماری‌های قلبی و مغزی به شمار می‌رود؛ با این حال، بخش قابل توجهی از مبتلایان یا از ابتلای خود آگاه نیستند و یا فشار خون آنان به‌طور مؤثر تحت کنترل نیست.

این فوق‌تخصص نفرولوژی افزود: پرفشاری خون می‌تواند بدون ایجاد علائم واضح، به ارگان‌های حیاتی آسیب جدی وارد کند. پمپاژ خون توسط قلب، باعث می‌شود جریان خون به دیواره عروق فشار وارد کند و افزایش تدریجی و بی‌علامت این فشار می‌تواند به عروق آسیب زده و ارگان‌های حیاتی مانند قلب، مغز، کلیه‌ها و چشم‌ها را دچار عارضه کند.

وی با رد دو باور نادرست مبنی بر اینکه پرفشاری خون صرفاً مختص سالمندان است و فشار خون بالا همواره با علائمی مانند سردرد و برافروختگی صورت همراه می‌شود، تصریح کرد: پرفشاری خون در بسیاری از موارد کاملاً بی‌علامت است. از این‌رو، انجام غربالگری‌های منظم و پیشگیرانه ضرورت دارد و نباید منتظر بروز عوارض ماند؛ چرا که در برخی موارد، هم‌زمان با بروز عارضه، امکان بازگرداندن سلامت کامل اندام‌ها وجود ندارد و تنها می‌توان عوارض ایجادشده را کنترل کرد.

دکتر حیاتی با اشاره به تغییر سبک زندگی افراد گفت: افزایش مصرف نمک و کاهش تحرک، سن شروع غربالگری فشار خون را کاهش داده و اگر پیش از این سنجش فشار خون از ۴۰ سالگی توصیه می‌شده است، اکنون ضرورت غربالگری از ۳۰ سالگی و حتی در سنین پایین‌تر، به‌ویژه در افرادی با اضافه‌وزن، سابقه خانوادگی فشار خون بالا، دیابت، بیماری‌های کلیوی یا استرس زیاد بیش از پیش توصیه می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اهواز فشار خون را بیماری چندعاملی دانست و اظهار داشت: ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محیطی مانند سبک زندگی نادرست در بروز فشارخون نقش دارند.

وی مصرف زیاد نمک، غذاهای فرآوری شده، فست‌فودها و کنسروها را که حاوی “نمک پنهان” هستند، از عوامل تغذیه‌ای اصلی برشمرد و گفت: مصرف طولانی‌مدت برخی داروها مانند مسکن‌های خاص و کورتون (استروئیدها) نیز می‌تواند از علل دارویی بروز فشار خون باشد.

دکتر حیاتی بر کنترل فشار خون از طریق اصلاح سبک زندگی تاکید کرد و گفت: مدیریت وزن، اصلاح الگوی غذایی و کاهش مصرف فست‌فود و غذاهای فرآوری شده، افزایش تحرک و فعالیت بدنی، مدیریت استرس و داشتن خواب کافی، ترک سیگار و پرهیز از مصرف الکل از مهم‌ترین راهکارهای موثر در اصلاح سبک زندگی است.

این فوق‌تخصص نفرولوژی اظهار داشت: کاهش وزن جزئی حتی ۳ تا ۵ کیلوگرم یا ۱۰ درصد وزن بدن، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر کاهش فشار خون داشته باشد و به‌ازای هر یک کیلوگرم کاهش وزن، فشار خون حدود یک میلی‌متر جیوه کاهش می‌یابد.

وی ادامه داد: انجام حداقل نیم ساعت فعالیت بدنی مانند پیاده‌روی سریع (پنج روز در هفته) و در صورت امکان، دوچرخه‌سواری یا شنا و در غیر این صورت، نرمش ساده در خانه نیز بسیار مؤثر است. همچنین داشتن خواب باکیفیت به مدت ۶ تا ۸ ساعت در شبانه‌روز و تلاش برای مدیریت استرس نیز بسیار حائز اهمیت است.

دکتر حیاتی خاطرنشان کرد: استعمال سیگار با ایجاد تنگی در عروق، به‌طور مستقیم در افزایش فشار خون و آسیب عروقی نقش دارد. پرهیز از این عادات از سنین نوجوانی بسیار تأثیرگذار است. رعایت این موارد در سبک زندگی سالم، می‌تواند از بروز فشار خون جلوگیری کند یا شدت آن را کاهش داده و کنترل آن را بسیار ساده‌تر نماید.